Sosyal Medyada Hakaret Eden Kişi Tespit Edilemezse Ne Olur?
Sosyal Medyada Hakaret Eden Kişi Tespit Edilemezse Soruşturma Kapatılır mı?
Sosyal medya üzerinden hakaret suçunun işlenmesi hâlinde, hakaret içeren paylaşımı yapan kişinin kimliğinin tespit edilememesi soruşturmanın doğrudan sona erdirilmesini gerektirir mi? Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 2020/24309 E. ve 2021/6603 K. sayılı kararı, bu konuda önemli bir hukuki değerlendirme içermektedir.
Sosyal medya platformlarında sahte hesaplar, takma isimler veya gerçek kimliği gizleyen profiller üzerinden gerçekleştirilen hakaret eylemleri, ceza soruşturmalarında önemli güçlükler doğurabilmektedir. Ancak failin ilk aşamada belirlenememesi, Cumhuriyet savcısının araştırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Yargıtay, sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen hakaret suçlarında gerekli araştırmaların yapılması, şüphelinin kimliğinin belirlenmesine yönelik imkânların değerlendirilmesi ve soruşturmanın eksik bırakılmaması gerektiğine dikkat çekmektedir.
1. Sosyal Medyada Hakaret Suçu Nedir?
Hakaret suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinde düzenlenmiştir.
TCK m. 125 kapsamında bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövmek suretiyle kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırılması suç olarak düzenlenmiştir.
Hakaret suçu yalnızca yüz yüze gerçekleştirilen sözlü davranışlarla sınırlı değildir. Sosyal medya paylaşımları, yorumlar, özel mesajlar ve diğer elektronik iletişim araçları üzerinden gerçekleştirilen eylemler de şartları oluştuğunda hakaret suçunu oluşturabilir.
Örneğin;
-
Instagram üzerinden hakaret içerikli yorum yazılması,
-
Facebook paylaşımı altında aşağılayıcı ifadeler kullanılması,
-
X (Twitter) üzerinden kişiye yönelik hakaret içeren paylaşım yapılması,
-
Sosyal medya mesajları aracılığıyla kişinin onur ve saygınlığına saldırılması,
somut olayın özelliklerine göre TCK m. 125 kapsamında değerlendirilebilir.
2. Sosyal Medyada Hakaret Eden Kişinin Kimliği Tespit Edilemezse Ne Olur?
Sosyal medya hakaretlerinde en sık karşılaşılan sorunlardan biri, paylaşımı yapan hesabın gerçek sahibinin belirlenememesidir.
Şikâyetçi, hakaret içeren paylaşımın ekran görüntüsünü alarak Cumhuriyet Başsavcılığına başvurabilir. Ancak paylaşımın yapıldığı hesabın sahte olması, kullanıcı bilgilerinin eksik bulunması veya sosyal medya platformlarından bilgi temininde güçlük yaşanması nedeniyle failin kimliği hemen belirlenemeyebilir.
Bu durumda soruşturmanın yalnızca failin ilk aşamada tespit edilememesi gerekçesiyle sonuçlandırılması doğru değildir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 160. maddesi uyarınca Cumhuriyet savcısı, bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi amacıyla gerekli soruşturma işlemlerine başlamalıdır.
Bu kapsamda hakaret içerikli paylaşımın kaynağı, sosyal medya hesabı, mevcut dijital veriler ve şüphelinin kimliğini belirlemeye yarayabilecek diğer bilgiler araştırılmalıdır.
3. Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 2020/24309 E., 2021/6603 K. Sayılı Kararı
Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 25.02.2021 tarihli ve 2020/24309 E., 2021/6603 K. sayılı kararı, sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçlarında yürütülmesi gereken soruşturmanın kapsamı bakımından önem taşımaktadır.
Karara konu olayda, Facebook üzerinden müştekiye yönelik hakaret içerikli ifadeler kullanıldığı iddiasıyla soruşturma başlatılmıştır.
Soruşturma sırasında Facebook, Hotmail ve Instagram gibi platformlarla ilgili adli yardımlaşma taleplerinin sonuçlandırılamaması ve hesap sahiplerinin gerçek kimliklerinin belirlenememesi nedeniyle şüpheliye ulaşılamadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir.
Ancak Yargıtay, yalnızca bu gerekçeyle soruşturmanın sonuçlandırılmasını yeterli görmemiştir.
Daire, söz konusu sosyal medya hesabı hakkında açık kaynak araştırması yaptırılması, şüphelinin kimlik bilgilerinin tespit edilmesi durumunda savunmasının alınması ve elde edilecek sonuçlara göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Yargıtay, gerekli araştırmalar yapılmadan itirazın reddedilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
Kararın temel mesajı şudur: Sosyal medya üzerinden hakaret eden kişinin kimliğinin ilk aşamada tespit edilememesi, gerekli araştırmalar yapılmadan soruşturmanın sona erdirilmesi için yeterli değildir.
4. Sosyal Medyada Hakaret Suçunda Hangi Araştırmalar Yapılmalıdır?
Sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen hakaret eylemlerinde failin kimliğinin belirlenmesi için soruşturmanın somut olayın özelliklerine göre yürütülmesi gerekir.
Bu kapsamda özellikle aşağıdaki araştırmalar önem taşıyabilir:
4.1. Sosyal Medya Hesabının İncelenmesi
Hakaret içeren paylaşımın yapıldığı hesabın kullanıcı adı, profil bilgileri, paylaşım geçmişi ve erişilebilir diğer verileri incelenmelidir.
Hesabın gerçek bir kişiye ait olup olmadığı, başka hesaplarla bağlantısı ve kimlik tespitine yardımcı olabilecek açık kaynak bilgileri araştırılabilir.
4.2. Açık Kaynak Araştırması Yapılması
Yargıtay kararında özellikle dikkat çekilen hususlardan biri açık kaynak araştırmasıdır.
Açık kaynak araştırması kapsamında sosyal medya hesabının herkese açık bilgileri, diğer platformlardaki bağlantıları ve şüphelinin kimliğini belirlemeye yardımcı olabilecek dijital izler değerlendirilebilir.
4.3. Dijital Delillerin Değerlendirilmesi
Hakaret içeren paylaşımın ekran görüntüleri, bağlantı adresleri, paylaşım tarihleri ve mevcut diğer dijital veriler soruşturma bakımından önem taşıyabilir.
Bu delillerin mümkün olduğunca doğru şekilde muhafaza edilmesi, gerektiğinde teknik incelemeye elverişli olması açısından önemlidir.
4.4. Şüphelinin Kimliğinin Tespiti ve Savunmasının Alınması
Yapılan araştırmalar sonucunda hesabın kullanıcısı belirlenirse şüphelinin kimlik bilgilerinin tespit edilmesi ve savunmasının alınması gerekir.
Soruşturma sonucunda elde edilen deliller, kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturuyorsa CMK m. 170 kapsamında iddianame düzenlenmesi gündeme gelir.
5. Fail Bulunamazsa Daimi Arama Kararı Verilebilir mi?
Sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçlarında gerekli araştırmalar yapılmasına rağmen failin kimliği belirlenemeyebilir.
Bu durumda, soruşturmanın koşullarına göre daimi arama kararı alınarak araştırmaya devam edilmesi gündeme gelebilir.
Daimi arama, failin kimliği henüz belirlenemediği için yürütülen araştırmaların sona erdirilmemesi ve yeni delil veya bilgi elde edilmesi hâlinde soruşturmanın sürdürülmesi anlamına gelir.
Burada önemli olan, daimi aramanın gerekli soruşturma işlemlerinin yerine geçmediğidir. Öncelikle failin belirlenmesine yönelik makul ve gerekli araştırmalar yapılmalıdır.
Failin tespit edilememesi hâlinde ise dava zamanaşımı süresi ve ilgili mevzuat çerçevesinde soruşturmaya devam edilmesi değerlendirilmelidir.
6. Sosyal Medyada Hakaret Suçunda Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara İtiraz
Cumhuriyet savcılığı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK), soruşturma sonucunda kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemediği veya kanuni koşulların gerçekleşmediği hâllerde verilebilir.
Ancak soruşturma işlemleri eksik bırakılmışsa bu karara karşı kanunda öngörülen usul ve süre içerisinde itiraz edilmesi mümkündür.
CMK m. 173 uyarınca, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı suçtan zarar gören tarafından kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir.
İtiraz dilekçesinde yalnızca kararın hukuka aykırı olduğu belirtilmemeli; eksik bırakılan soruşturma işlemleri de somut biçimde açıklanmalıdır.
Örneğin;
-
Sosyal medya hesabına ilişkin açık kaynak araştırması yapılmaması,
-
Şüphelinin kimliğinin belirlenmesine yönelik araştırmaların tamamlanmaması,
-
Mevcut dijital delillerin değerlendirilmemesi,
-
Şüphelinin belirlenmesine yardımcı olabilecek bilgilerin araştırılmaması,
itiraz dilekçesinde ileri sürülebilecek hususlar arasında yer alabilir.
Sulh ceza hâkimliği, gerekli araştırmalar yapılmadan karar verildiği kanaatine ulaşırsa CMK m. 173 kapsamında soruşturmanın genişletilmesine karar verebilir.
7. Sinop'ta Sosyal Medyada Hakaret Suçuna İlişkin Soruşturmalarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Sinop'ta sosyal medya üzerinden hakarete maruz kalan kişilerin, hakaret içeren paylaşım veya mesajları delil niteliğini koruyacak şekilde muhafaza etmeleri önemlidir.
Bu kapsamda;
-
Hakaret içeren paylaşımın ekran görüntüsü alınmalı,
-
Paylaşımın bağlantı adresi kaydedilmeli,
-
Kullanıcı adı ve profil bilgileri not edilmeli,
-
Paylaşımın tarihi ve saati muhafaza edilmeli,
-
Varsa ilgili mesajlaşmalar ve diğer dijital kayıtlar saklanmalıdır.
Soruşturma sürecinde delillerin değerlendirilmesi ve failin tespitine yönelik işlemlerin yürütülmesi, olayın aydınlatılması bakımından önem taşır.
Sinop'ta hakaret suçu, sosyal medya üzerinden hakaret, internet üzerinden hakaret ve ceza soruşturması konularında hukuki değerlendirme yapılırken olayın özellikleri, deliller ve ilgili mevzuat birlikte ele alınmalıdır.
8. Sonuç: Sosyal Medyada Hakaret Eden Kişinin Bulunamaması Soruşturmayı Kendiliğinden Sona Erdirmemelidir
Sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen hakaret eylemlerinde failin kimliğinin belirlenememesi, soruşturmanın gerekli araştırmalar yapılmadan sona erdirilmesini haklı kılmaz.
Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 2020/24309 E. ve 2021/6603 K. sayılı kararı, sosyal medya hesabına ilişkin açık kaynak araştırması yapılması ve şüphelinin kimliğinin belirlenmesine yönelik gerekli işlemlerin tamamlanması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Bu nedenle sosyal medya üzerinden hakarete uğrayan kişilerin yalnızca ekran görüntüsüyle yetinmemesi; mevcut dijital delilleri muhafaza etmesi ve soruşturmanın etkin yürütülmesini sağlayacak hukuki yolları değerlendirmesi önemlidir.
Nevizade Hukuk Bürosu – Sinop
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olay kendi koşulları ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir.