İçeriğe geç
AYM ve AİHM Bireysel Başvuru

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Şartları

Bireysel başvurunun konusu, başvuru süresi, kanun yollarının tüketilmesi ve başvuru sonrası Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yolu.

18 Kasım 20262 dk okumaAv. Oğulcan Serthan Ünal

Anayasa’da güvence altına alınan ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında da korunan temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini düşünen herkes, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilir (Anayasa md. 148).

Hangi haklar için başvurulabilir?

Başvuru konusu hakkın hem Anayasa’da hem de Sözleşme ve Türkiye’nin taraf olduğu ek protokollerde güvence altına alınmış olması gerekir. Uygulamada en sık başvurulan haklar; adil yargılanma (makul sürede yargılanma dahil), kişi özgürlüğü ve güvenliği, mülkiyet hakkı, ifade özgürlüğü ve özel hayata saygı hakkıdır.

Kanun yollarının tüketilmesi

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir yoldur. İhlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem veya ihmal için kanunda öngörülen idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir. Örneğin bir mahkeme kararından şikâyet ediliyorsa, istinaf ve temyiz yollarına başvurulmuş ve karar kesinleşmiş olmalıdır.

Başvuru süresi

Başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Haklı bir mazeret nedeniyle süresinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde mazeretlerini belgeleyerek başvurabilir. Süre hesabında kesinleşmiş kararın tebliğ tarihi önemlidir.

Başvuru usulü

Başvuru; Anayasa Mahkemesine doğrudan, mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikleri aracılığıyla, başvuru formu doldurularak ve harç ödenerek yapılır. Formda ihlal edildiği ileri sürülen hak, ihlalin nedenleri ve kanun yollarının tüketildiği belgeleriyle gösterilmelidir. Başvuru, kural olarak işlemlerin yürütülmesini durdurmaz; yaşam veya maddi ve manevi bütünlük bakımından ciddi tehlike varsa tedbir istenebilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi kararından sonra, Sözleşme’de güvence altına alınan bir hakkın ihlal edildiği düşüncesindeyseniz Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurabilirsiniz. 1 Şubat 2022’den itibaren bu süre, iç hukuktaki nihai karardan itibaren dört aydır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.