İçeriğe geç
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Kıdem Tazminatı Hangi Hallerde Alınır?

Kıdem tazminatına hak kazanma şartları, hesaplamada esas alınan ücret, tavan, zamanaşımı ve faiz hakkında 1475 sayılı Kanun md. 14’e dayalı rehber.

3 Kasım 20262 dk okumaAv. Oğulcan Serthan Ünal

Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kanunda sayılan sebeplerle sona eren işçiye, işyerinde geçirdiği her tam yıl için ödenen bir tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiği halde kıdem tazminatı, 1475 sayılı eski İş Kanunu’nun yürürlükte bırakılan 14. maddesiyle düzenlenmeye devam etmektedir.

Kıdem tazminatının şartları

Kıdem tazminatı için işçinin aynı işverene ait işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olması ve sözleşmenin aşağıdaki hallerden biriyle sona ermesi gerekir:

  • İşverenin, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller dışında bir sebeple sözleşmeyi feshetmesi,
  • İşçinin sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışları (ücretin ödenmemesi, mobbing, sigortasız çalıştırma gibi) veya zorlayıcı sebeplerle sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi,
  • Muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılma,
  • Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma; 08.09.1999 öncesi sigortalılarda 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü şartlarını yerine getirerek ayrılma,
  • Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla ayrılması,
  • İşçinin ölümü (bu halde tazminat yasal mirasçılarına ödenir).

İşçinin kendi isteğiyle (istifa ederek) ayrılması ya da ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle işverence haklı olarak çıkarılması halinde kıdem tazminatı doğmaz.

Nasıl hesaplanır?

Her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir; bir yıldan artan süreler için oranlama yapılır. Giydirilmiş ücret; çıplak ücrete ek olarak düzenli ödenen ikramiye, yol, yemek, yakacak gibi para veya parayla ölçülebilen menfaatleri de içerir. Fazla mesai gibi düzenli olmayan ödemeler dahil edilmez.

Yıllık tutar, Devlet memurlarına ödenen azami emeklilik ikramiyesini, yani kıdem tazminatı tavanını geçemez. Tavan her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir ve fesih tarihindeki tavan esas alınır. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi ve SGK primi kesilmez.

Tutarınızı kıdem tazminatı hesaplama aracımızla dönem tavanını da dikkate alarak hesaplayabilirsiniz.

Faiz ve zamanaşımı

Kıdem tazminatının geç ödenmesi halinde, gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Kıdem tazminatı alacağı, 25.10.2017 sonrasında sona eren iş sözleşmelerinde beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Dava öncesi arabuluculuk

Kıdem tazminatı talebiyle dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.